هوش مصنوعی و بحران زباله‌های الکترونیکی؛ تهدیدی بزرگ‌تر از تصور

گزارشی جدید هشدار می‌دهد که رشد سریع هوش مصنوعی با تولید حجم عظیمی از زباله‌های الکترونیکی در مراکز داده، تهدیدی زیست‌محیطی به مراتب بزرگ‌تر از آنچه تاکنون تصور می‌شد، ایجاد خواهد کرد.

با وجود تمرکز عمومی بر مصرف بالای آب و برق توسط مراکز دادهٔ هوش مصنوعی، یک گزارش جدید نشان می‌دهد که این فناوری در دهه‌های آینده یک «سونامی زباله الکترونیکی» به راه خواهد انداخت که پیامدهای آن بسیار فراتر از برآوردهای پیشین است.

سازمان غیرانتفاعی «شبکه اقدام بازل» (Basel Action Network - BAN) در گزارش اخیر خود برآورد کرده است که تا سال ۲۰۵۰، مراکز دادهٔ مخصوص هوش مصنوعی به تنهایی می‌توانند زباله‌ای معادل ۲۳ میلیون کانتینر حمل‌ونقل تولید کنند. این رقم بسیار بالاتر از پیش‌بینی‌های قبلی است، زیرا محققان این سازمان علاوه بر سرورها، سایر اجزای زیرساختی مانند منابع تغذیه، سیستم‌های خنک‌کننده، تجهیزات پشتیبان و دستگاه‌های شبکه را نیز در محاسبات خود لحاظ کرده‌اند؛ قطعاتی که عمر محدودی دارند و به سرعت با مدل‌های جدیدتر جایگزین می‌شوند.

جیم پاکت (Jim Puckett)، بنیان‌گذار این سازمان، توضیح می‌دهد: «هوش مصنوعی ممکن است پدیده‌ای ناملموس به نظر برسد، اما هر مدل آن بر روی حجم عظیمی از سخت‌افزارهای پیشرفته و اختصاصی اجرا می‌شود». او هشدار داد که اگر دولت‌ها و شرکت‌ها برای این «سونامی زباله» آماده نشوند، توسعه هوش مصنوعی می‌تواند به مشکلی بسیار جدی‌تر از آنچه امروز با آن روبرو هستیم، منجر شود.

این بحران در حالی است که در حال حاضر از ۶۸٫۳ میلیون تن زباله الکترونیکی تولیدشده در سال در سراسر جهان، تنها حدود یک‌چهارم آن بازیافت می‌شود و باقی آن به آلودگی محیط زیست و تهدید سلامت انسان‌ها می‌انجامد. طبق محاسبات BAN، حجم کل زباله‌های الکترونیکی جهانی تا سال ۲۰۵۰ ممکن است به ۲۱۱ میلیون تن در سال افزایش یابد که ۱۵ تا ۲۰ درصد آن ناشی از مراکز داده هوش مصنوعی خواهد بود.

همزمان با این هشدارها، مخالفت‌های عمومی با ساخت مراکز داده به دلیل مصرف بالای انرژی و آب در حال افزایش است. در برخی مناطق آمریکا، این پروژه‌ها به برکناری مدیران شهری منجر شده، در ایالت نیویورک ساخت مراکز داده جدید موقتاً متوقف شده و در تگزاس نیز مصرف بالای انرژی این تأسیسات و فروش زمین‌های عمومی برای ساخت آن‌ها، خشم شهروندان را برانگیخته است.