استرالیا؛ برق رایگان روزانه برای کاهش هزینه‌ها و تنظیم مصرف انرژی

در طرحی نوآورانه در استرالیا، مشترکان برق روزانه سه ساعت برق رایگان دریافت می‌کنند تا هم هزینه‌هایشان کاهش یابد و هم مصرف انرژی به ساعات اوج تولید برق تجدیدپذیر منتقل شود؛ رویکردی که کشورهای دیگر نیز می‌توانند از آن الگو بگیرند.

در پی افزایش تولید برق از منابع تجدیدپذیر و نوسانات بازار انرژی، دولت استرالیا طرحی موسوم به «طرح سهم‌دهی خورشیدی» (Solar Sharer Offer) را معرفی کرده است. بر اساس این طرح، خانوارهای واجد شرایط روزانه به مدت سه ساعت مشخص، تا سقف ۲۴ کیلووات‌ساعت، برق رایگان دریافت می‌کنند.

این طرح که در ایالت‌های نیو ساوت ولز (New South Wales) و جنوب شرقی کوئینزلند (Queensland) بین ساعات ۱۱ صبح تا ۲ بعدازظهر و در استرالیای جنوبی (South Australia) بین ظهر تا ۳ بعدازظهر اجرا می‌شود، با هدف کاهش قبض‌های خانوارها، توزیع عادلانه‌تر مزایای انرژی فراوان و ارزان خورشیدی، و انتقال بار مصرف به زمان‌هایی که شبکه برق کمتر تحت فشار است، راه‌اندازی شده است. برای شرکت در این برنامه نیازی به داشتن پنل خورشیدی شخصی نیست و خانوارها (مستأجران یا مالکان) با نصب کنتور هوشمند می‌توانند به آن ملحق شوند.

این رویکرد، در سایر کشورها نیز در حال بررسی و اجرا است. برای مثال، یک برنامه آزمایشی در رومانی، به مشتریان دارای کنتور هوشمند امکان می‌دهد در ساعات مشخص و اعلام‌شده قبلی، برق را با قیمت صفر لِی (واحد پول رومانی) در هر کیلووات‌ساعت دریافت کنند. در بریتانیا نیز، طرحی مشابه با عنوان «طرح انعطاف‌پذیری تقاضا» (Demand Flexibility Scheme)، خانوارها را تشویق می‌کند تا وسایلی مانند ماشین لباسشویی، ظرفشویی یا شارژ خودروی برقی خود را در زمان اوج تولید برق تجدیدپذیر و کاهش تقاضا به کار گیرند.

نکته کلیدی در این برنامه‌ها، هدفمندسازی کاهش هزینه برق و تشویق مصرف‌کنندگان به تغییر الگوی مصرف خود است. این بدان معنا نیست که همه هزینه‌های قبض برق حذف می‌شوند، بلکه مصرف‌کننده همچنان مالیات، عوارض و آبونمان‌های دیگر را پرداخت می‌کند. با این حال، این مدل‌ها به جای کاهش عمومی قیمت برق، دسترسی به انرژی ارزان‌تر را به زمان‌هایی گره می‌زنند که برق فراوان تولید می‌شود و برای شبکه نیز به صرفه‌تر است.

از دیدگاه متخصصان، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر نه تنها به معنای ساخت نیروگاه‌ها و شبکه‌های جدید است، بلکه مستلزم آن است که مصرف انرژی خانوارها تا حدی با زمان در دسترس بودن برق تنظیم شود. ماتیاش استر (Mátyás Eszter)، مسئول کمپین منطقه‌ای انرژی در سازمان صلح سبز (Greenpeace)، تاکید می‌کند که بازنگری در مفهوم «کاهش هزینه‌های انرژی» (rezsicsökkentés در مجارستان به معنای کاهش قیمت‌های تنظیم شده برای برق و گاز) با در نظر گرفتن زمان مصرف، برای مجارستان نیز می‌تواند آموزنده باشد.