۲۵ سالگی «میدان مسکو»: روایتی از شور و بداهه در سینمای مجارستان

در بیست‌وپنجمین سالگرد اکران فیلم کالت «میدان مسکو»، کارگردان و بازیگران اصلی آن در مصاحبه‌ای از خاطرات فیلم‌برداری، نقش کلیدی بداهه‌پردازی و تأثیر ماندگار این اثر بر نسل‌های مختلف مجارستان گفتند.

بیست‌وپنج سال پس از اکران فیلم «میدان مسکو» (Moszkva tér) در سپتامبر ۲۰۰۱، این اثر همچنان جایگاه ویژه‌ای در سینمای مجارستان دارد. به مناسبت این سالگرد، فرنتس توروک (Ferenc Török)، کارگردان، به همراه اِستِر بالا (Balla Eszter) و شیمون سابو (Szabó Simon)، دو بازیگر اصلی فیلم، در گفت‌وگو با رسانه «تلکس» از حال‌وهوای انقلابی و سرشار از بداهه در پشت صحنه این فیلم کالت سخن گفتند. استر بالا به یاد می‌آورد که در اولین روز فیلم‌برداری با متنی کاملاً حفظ‌شده حاضر شد، اما کارگردان به او گفت: «آن مزخرفات را رها کن و چیز دیگری بگو.» به گفتهٔ سازندگان، همین رویکرد آزادانه و تکیه بر بداهه، قدرت اصلی فیلم را شکل داده است.

به گفتهٔ فرنتس توروک، ایمره چویا (Csuja Imre)، بازیگر یکی از نقش‌های فرعی، حدود ۷۰ درصد دیالوگ‌های خود را در لحظه ابداع می‌کرد که یکی از جملات افسانه‌ای فیلم نیز («پیاده راه می‌رفتم، مثل حیوانات لعنتی، و آب می‌نوشیدم، مثل یک نهال») حاصل همین بداهه‌پردازی بود. «میدان مسکو» که به عنوان فیلم دیپلم (پایان‌نامه) توروک ساخته شد، برای بسیاری از بازیگران و عوامل نیز نخستین تجربه جدی حرفه‌ای بود. شیمون سابو می‌گوید در همان پروژه بود که دریافت می‌توان کاری را صرفاً از روی شور و اشتیاق انجام داد و به این ویروس مبتلا شد.

این فیلم که داستان گروهی از دانش‌آموزان دبیرستانی را در آستانه امتحانات نهایی در سال ۱۹۸۹، همزمان با فروپاشی نظام کمونیستی، روایت می‌کند، توانسته با نسل‌های جدید نیز ارتباط برقرار کند. توروک در این مصاحبه با اشاره به فضای سیاسی مجارستان، انتخابات بهار امسال را برای خود «بسیار انقلابی‌تر» از تحولات سال ۱۹۸۹ توصیف کرد. او توضیح داد که یکی از اهدافش در فیلم، نمایش دوگانگی نسلی در آن دوران بود: جوانانی که می‌خواستند هرچه سریع‌تر از سیستم قدیم عبور کنند و نسل مسن‌تری که هنوز به آرمان‌های کمونیسم باور داشتند.

خاطرات جالبی نیز از پشت صحنه فیلم بازگو شد؛ از جمله اینکه برای افزایش کارایی گروه، فروش الکل در بوفه عوامل متوقف شد یا در صحنه‌ای که در حمام گلرت (Gellért) فیلم‌برداری می‌شد، به‌سختی توانستند بازیگران را از جکوزی بیرون بیاورند. سازندگان فیلم همچنین اشاره کردند که تراژدی ۱۱ سپتامبر در ذهن آن‌ها با این فیلم پیوند خورده است، هرچند جزئیات بیشتری در این باره ارائه نکردند.