کشف شگفت‌انگیز محققان مجارستانی در آفریقا؛ نشنال جئوگرافیک گزارش می‌دهد

نشنال جئوگرافیک در گزارشی به کشف بی‌سابقه محققان مجارستانی در آنگولا پرداخته است؛ محلی که میزبان بزرگترین تجمع فصلی پرندگان شکاری در جهان است و سالانه تا یک میلیون دلیجه پاسرخ در آنجا زمستان‌گذرانی می‌کنند.

نشنال جئوگرافیک (National Geographic) برای اولین بار در نشریات بین‌المللی خود به یک کشف علمی مجارستانی در حوزه علوم طبیعی پرداخته است. این تحقیق که توسط انجمن پرنده‌شناسی و حفاظت از طبیعت مجارستان (Magyar Madártani és Természetvédelmi Egyesület, MME) آغاز شده بود، مهاجرت دلیجه‌های پاسرخ (Red-footed Falcon) را با استفاده از فرستنده‌های ماهواره‌ای ردیابی کرد و محققان را به آنگولا (Angola) رساند؛ جایی که بزرگترین تجمع پرندگان شکاری جهان را کشف کردند. این منطقه که «فالکوپولیس» (FALCOPOLIS) نام گرفته، میزبان سالانه تا یک میلیون دلیجه پاسرخ است.

گزارش منتشرشده در شماره بین‌المللی سپتامبر نشنال جئوگرافیک را اِد یانگ (Ed Yong)، نویسنده برنده جایزه پولیتزر، با عکس‌هایی از عکاس مجارستانی، آکوش استیلر (Ákos Stiller) به رشته تحریر درآورده است. این موفقیت در حوزه حفاظت از محیط زیست، پتانسیل دستیابی به مخاطبی بالغ بر ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان را دارد. فالکوپولیس در سال ۲۰۱۹ توسط پژوهشگران مجارستانی در مرکز آنگولا شناسایی شد و بزرگترین محل تجمع زمستان‌گذرانی پرندگان شکاری در جهان محسوب می‌شود. هر سال در ماه مارس، صدها هزار دلیجه پاسرخ (که تعدادشان می‌تواند به یک میلیون برسد) پیش از بازگشت به زیستگاه‌های تولیدمثل خود در اروپا و آسیای مرکزی، در این منطقه گرد هم می‌آیند. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از جمعیت جهانی این گونه در این محل جمع می‌شوند، آینده بقای کل این گونه به آنچه برای این منطقه اتفاق می‌افتد، وابسته است. پس از این کشف، ابتکاری با رهبری مجارستان برای آمادگی جهت حفاظت از این سایت آغاز شد.

تیم MME مسئول فعالیت‌های تحقیقاتی در این پروژه است. یکی از مهمترین دستاوردهای سال جاری، برپایی یک اردوگاه تحقیقاتی بود. سازمان‌های «اُربیس آنگولا» (Orbis Angola) و بنیاد فالکوپولیس، حق استفاده از یک هکتار زمین را برای مقاصد حفاظتی به مدت ۶۰ سال تضمین کرده‌اند. این اردوگاه با بودجه شرکت مجارستانی A-M Hungary Kft. ساخته شده و فعالیت‌هایی نظیر حلقه‌گذاری، نصب برچسب ماهواره‌ای و آموزش محیط زیست برای جوامع محلی در آنجا انجام می‌شود. داده‌های ارزنده‌ای نیز از پرنده‌ای نر به نام «چاسار» (Császár به معنی «امپراتور») به‌دست آمده است؛ این دلیجه پاسرخ در سال ۲۰۲۵ در نزدیکی دین‌یش (Dinnyés) با فرستنده ماهواره‌ای مجهز شده بود و محققان توانستند داده‌های جی‌پی‌اس آن را در فالکوپولیس در سال ۲۰۲۶ بارگیری کنند. این پرنده پس از یک سال کامل مهاجرت از مجارستان به جنوب آفریقا و بازگشت، مسافتی بالغ بر ۳۴ هزار و ۲۱۷ کیلومتر را طی کرده بود. «چاسار» در ماه سپتامبر ۳ هزار و ۶۷۶ کیلومتر را در یک پرواز بی‌وقفه چهار روزه پیمود و حدود ۹۸ ساعت را در پرواز مداوم گذراند. این پرنده در زمان حلقه‌گذاری تنها ۱۵۰ گرم وزن داشت و تقریباً به اندازه یک کبوتر بود.

یافته‌های حاصل از شمارش جمعیت در مارس ۲۰۲۶، نشان می‌دهد که تعداد دلیجه‌های پاسرخ در اوج تجمع ممکن است به یک میلیون پرنده رسیده باشد. خوشبختانه، پایش‌های شبانه در سال ۲۰۲۶ نشان داد که برخلاف سال‌های قبل که ده‌ها هزار دلیجه پاسرخ ممکن بود به بازار قاچاق راه یابند، شکار سازمان‌یافته‌ای مشاهده نشد؛ با این حال، حفاظت مداوم ضروری است. بزرگترین خطر بلندمدت برای این پرندگان، از دست رفتن درختان انبه و اکالیپتوس است که دلیجه‌ها از آن‌ها به عنوان آشیانه گروهی استفاده می‌کنند. این درختان به دلیل ارزششان به عنوان منبع هیزم و زغال چوب، در معرض خطر قطع شدن قرار دارند. از همین رو، تیم تحقیقاتی شروع به تهیه فهرست از درختان کرده و منطقه‌ای به مساحت حدود ۵ کیلومتر مربع را با پهپاد نقشه‌برداری کرده است تا پایه‌ای برای تصمیم‌گیری‌های آتی در زمینه حفاظت از زیستگاه فراهم آورد.

حفاظت موفقیت‌آمیز از فالکوپولیس تنها با مشارکت جوامع محلی امکان‌پذیر است. همکاری با سازمان INBAC و مقامات محلی، برنامه‌های مدرسه‌ای، طرح‌های مشترک کاشت درخت و تعهد تیم فوتبال محلی «فالکون‌ها» به حفاظت از دلیجه پاسرخ، همگی با هدف معرفی این پرنده به عنوان یک گنج طبیعی است که مردم محلی خود را متعهد به حفاظت از آن می‌دانند. بازیکنان جوان این تیم پس از مسابقات خود، با تماشاگران درباره دلایل عدم شکار دلیجه‌ها صحبت می‌کنند. مردم همچنین فرصت خواهند داشت تا فیلم فراگیر ۳۶۰ درجه پروژه حفاظت از دلیجه پاسرخ را در جشنواره غازهای وحشی تاتا (Tata Wild Goose Festival) در تاریخ ۲۸ نوامبر تماشا کنند.