نقش ژاپن در روابط دگرگون‌شده مجارستان با آسیا؛ از سرمایه‌گذاری تا نوآوری

در حالی که مجارستان تمرکز خود را بر چین و کره‌جنوبی افزایش داده است، کارشناسان معتقدند نقش دیرینه ژاپن در روابط دوجانبه با بوداپست رو به زوال نیست، بلکه در حال تغییر و تکامل است.

با وجود اینکه بخش عمده توجه سیاست خارجی اخیر مجارستان به مسائل داخلی‌تر معطوف بوده است، روابط این کشور با قاره آسیا به‌طور موازی رو به توسعه گذاشته است. چین و کره‌جنوبی از طریق پروژه‌های سرمایه‌گذاری عمده، به‌ویژه در حوزه‌های خودروهای الکتریکی، باتری‌سازی و تولید، حضور پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند. این در حالی است که ژاپن، یکی از قدیمی‌ترین شرکای آسیایی مجارستان، حضوری آرام‌تر و کم‌صداتر داشته است.

در همین راستا، سازمان تجارت خارجی ژاپن (JETRO) در بوداپست و دکتر اومه‌مورا یوکو (Umemura Yuko)، مورخ ژاپنی، دیدگاه‌های متفاوتی را درباره تغییرات این روابط و مسیر آتی آن ارائه کرده‌اند. تاریخ روابط رسمی مجارستان و ژاپن به سال ۱۸۶۹ بازمی‌گردد و پس از جنگ جهانی دوم و دوران جنگ سرد در سال ۱۹۵۹ احیا شد. ژاپن در گذار مجارستان به سوی دموکراسی و اقتصاد بازار نقش حمایتی ایفا کرد و شرکت‌های ژاپنی از نخستین سرمایه‌گذاران خارجی در این کشور بودند. به گفته دکتر اومه‌مورا، این پیشینه تاریخی طولانی، به‌ویژه پیوندهای فرهنگی قوی پیش از جنگ جهانی دوم، حس آشنایی و ارتباط را میان دو کشور تقویت کرده است.

بر اساس گزارش سازمان تجارت خارجی ژاپن، حدود ۱۹۵ شرکت ژاپنی در حال حاضر در مجارستان فعالیت می‌کنند که برای تقریباً ۳۰ هزار نفر شغل ایجاد کرده‌اند. از این تعداد، حدود ۵۳ شرکت تولیدی هستند و سایرین در حوزه‌های تجارت، لجستیک، فناوری اطلاعات و خدمات تجاری فعالند. نکته حائز اهمیت این است که ماهیت سرمایه‌گذاری‌های ژاپنی در حال تغییر است؛ در دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰، این سرمایه‌گذاری‌ها عمدتاً شامل پروژه‌های بزرگ تولیدی از پایه (گرین‌فیلد) برای تامین بازارهای اروپایی بود، اما اکنون، تمرکز بر توسعه فعالیت‌های موجود و تقویت جایگاه شرکت‌ها در زنجیره‌های ارزش اروپایی است. این نوع سرمایه‌گذاری، گرچه کمتر از ساخت یک کارخانه جدید چند میلیارد یورویی جلب توجه می‌کند، اما نشان‌دهنده بلوغ روابط است.

حضور کم‌رنگ‌تر ژاپن تا حدی ناشی از افزایش وزن اقتصادی چین و کره‌جنوبی در مجارستان است. دکتر اومه‌مورا اذعان می‌کند که ژاپن به تدریج قادر به رقابت با رشد و قدرت اقتصادی چین نیست، بنابراین طبیعی است که گسترش فعالیت‌های اقتصادی چین در مجارستان بسیار بیشتر از ژاپن باشد. با این حال، او معتقد نیست که این امر به معنای تضعیف کلی روابط است. وی به محبوبیت مطالعات ژاپنی، مانگا، انیمه و غذاهای ژاپنی در مجارستان اشاره می‌کند که نشان‌دهنده تداوم پیوندهای فرهنگی قوی است. سازمان تجارت خارجی ژاپن نیز پیش‌بینی می‌کند که روابط اقتصادی ژاپن و مجارستان در آینده "کمتر بر حجم و بیشتر بر کیفیت" متمرکز خواهد بود. این سازمان فرصت‌های رو به رشدی را برای همکاری میان شرکت‌ها، دانشگاه‌ها، موسسات تحقیقاتی، استارت‌آپ‌ها و سازمان‌های حمایتی کسب‌وکار در هر دو کشور می‌بیند. دکتر اومه‌مورا نیز بر لزوم افزایش اطلاعات و دانش متقابل، به‌ویژه در ژاپن درباره مجارستان، تاکید می‌کند.