سفیر آذربایجان در مجارستان: جنگ قره‌باغ راه را برای صلح گشود

اسمیرا جعفراوا، سفیر آتی جمهوری آذربایجان در مجارستان، در آستانه روز یادبود آذربایجان، تأکید کرد که جنگ ۴۴ روزه قره‌باغ، با وجود تلفات انسانی، چشم‌انداز صلح پایدار در قفقاز جنوبی را رقم زده و راه را برای گفت‌وگوهای صلح با ارمنستان باز کرده است.

اسمیرا جعفراوا (Dr. Esmira Jafarova)، سفیر آتی جمهوری آذربایجان در مجارستان، در گفت‌وگوی اختصاصی با روزنامه «دیلی نیوز مجارستان» (Daily News Hungary)، پیرامون میراث درگیری چند دهه‌ای ارمنستان و آذربایجان و چشم‌انداز صلح پایدار در قفقاز جنوبی سخن گفت. این مصاحبه در آستانه روز یادبود آذربایجان، ۲۷ سپتامبر، انجام شده است.

خانم جعفراوا اظهار داشت که ۲۷ سپتامبر برای مردم آذربایجان روزی از اندوه ملی و یادبود عمیق است؛ روزی که به احترام نظامیان و غیرنظامیانی که جان خود را در راه اعاده حاکمیت و تمامیت ارضی کشور از دست دادند، برگزار می‌شود. او با اشاره به سخنان حیدر علی‌اف، رهبر ملی آذربایجان، تأکید کرد که «یاد کسانی که جان خود را فدای میهن کردند، برای همیشه در قلب ما زنده خواهد ماند و شجاعت آن‌ها با حروف زرین در تاریخ مردم آذربایجان نگاشته خواهد شد». او همچنین تفاوت روز یادبود با روز پیروزی (۸ نوامبر) را روشن ساخت و گفت: «روز یادبود، آغاز جنگ ۴۴ روزه میهن‌پرستانه را رقم می‌زند، در حالی که ۸ نوامبر یادآور آزادسازی شوشا و پیروزی آذربایجان است.»

سفیر آذربایجان در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان جنگ را با وجود تلفات انسانی آن، زمینه‌ساز صلح دانست، به نقل قولی از لاجوش کشوت (Lajos Kossuth)، دولتمرد بزرگ مجار، اشاره کرد که گفته بود: «در هر کجا که ممکن است، باید به دنبال صلح بود، اما یک ملت نیز باید از حقوق مشروع و آزادی خود در هنگام حمله دفاع کند.» او توضیح داد که دیپلماسی سه دهه‌ای و تلاش‌ها برای حل و فصل مسالمت‌آمیز از طریق گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE Minsk Group) نتیجه‌ای در بر نداشت و «اشغال مداوم سرزمین‌های آذربایجان توسط ارمنستان، مانع همکاری منطقه‌ای و تعمیق بی‌اعتمادی می‌شد.»

خانم جعفراوا افزود که وضعیت «نه جنگ و نه صلح» که پس از توافق آتش‌بس ۱۹۹۴ حاکم بود، آوارگی را طولانی کرد و منطقه را در بی‌ثباتی دائمی نگه داشت. او تصریح کرد: «پس از تقریباً سی سال دیپلماسی ناموفق و تحریکات مکرر مسلحانه ارمنستان، وضعیت غیرقابل تحمل شده بود و درگیری مجدد ناگزیر گردید.» به گفته او، جنگ ۴۴ روزه که در پی موج جدیدی از تحریکات نظامی ارمنستان آغاز شد، نقطه عطفی تعیین‌کننده در این درگیری چند دهه‌ای بود و چشم‌انداز سیاسی قفقاز جنوبی را به شکل بنیادین تغییر داد.

وی در ادامه تشریح کرد که این جنگ تنها توازن نظامی را تغییر نداد، بلکه دینامیک سیاسی منطقه را دگرگون ساخت. تا پیش از سال ۲۰۲۰، اشغال و درگیری، سیاست منطقه را شکل می‌داد و روابط عادی بین ارمنستان و آذربایجان را مختل می‌ساخت. اما «جنگ ۴۴ روزه و اقدامات ضدتروریستی متعاقب آن، این دینامیک و واقعیت‌های میدانی را تغییر داد.» به گفته او، آذربایجان تمامیت ارضی و حاکمیت خود را اعاده کرده و بلافاصله پس از پایان فاز نظامی، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور این کشور، روند صلح با ارمنستان را آغاز کرد که «برای اولین بار در دهه‌ها، چشم‌انداز واقعی صلح پایدار در منطقه را ارائه داد.» وی افزود: «پیش‌نویس توافق صلح با ارمنستان طی سه سال (۲۰۲۲-۲۰۲۵) چندین بار مورد بازنگری قرار گرفت تا سرانجام در ۸ اوت ۲۰۲۵ در واشنگتن به امضا رسید. این توافق، یک گام تاریخی بود و نشان داد که دو کشور می‌توانند بر یک چارچوب حقوقی مشترک بر اساس به رسمیت شناختن متقابل حاکمیت و تمامیت ارضی توافق کنند.»

سفیر در پایان بر این نکته تأکید کرد که جنگ، وضعیت میدانی را تغییر داد و امکان آغاز گفت‌وگویی آینده‌نگر و صلح‌محور با ارمنستان را فراهم آورد.