برنده جایزه استرهازی: دخالت دولت در فرهنگ هرگز خوب نیست

پتر بوگنار، شاعر و نویسنده مجار که به تازگی برنده جایزه معتبر ادبی استرهازی شده است، در مصاحبه‌ای با انتقاد از سیاست‌های فرهنگی دولت، تأکید کرد که دخالت حکومت در گزینش هنرمندان «محبوب» و «نامحبوب» به نفع فرهنگ نیست.

پتر بوگنار (Bognár Péter)، شاعر و نویسنده‌ای که چند سال پیش از سوی لاسلو کراسناهورکایی (László Krasznahorkai)، نویسنده سرشناس مجار، «بزرگ‌ترین در میان ما» لقب گرفته بود، برنده امسال جایزه ادبی استرهازی شد. او در مصاحبه‌ای به مناسبت دریافت این جایزه، با انتقاد از سیاست‌های فرهنگی دولت، تأکید کرد که «هرگز خوب نیست که دولت شروع به برجسته کردن این کند که چه کسی را دوست دارد و چه کسی را نه.»

بوگنار با اشاره به تجربیات گذشته، از جمله تحریم «بورسیه تِرِی» (Térey-ösztöndíj) به دلیل ماهیت سیاسی آن، گفت: «پشت تمام سازوکار تصمیم‌گیری، به‌طور واضح و آشکار سیاست قرار داشت.» او توضیح داد که پذیرش یک جایزه دولتی به نوعی به معنای مشروعیت‌بخشی به نظام است و به همین دلیل از دریافت هرگونه جایزه دولتی یا درخواست بورسیه پرهیز کرده است. او به طور مشخص از حضور افرادی مانند میهای تاکارو (Takaró Mihály) در هیئت امنای «صندوق فرهنگی ملی مجارستان» (NKA) به عنوان دلیلی برای عدم تمایل به دریافت حمایت مالی از این نهاد نام برد.

این نویسنده در عین حال اذعان کرد که در کشوری با مخاطبان اندک مانند مجارستان، شاید نتوان حضور دولت در تأمین مالی فرهنگ را به طور کامل نادیده گرفت. با این حال، او می‌گوید در نظام کنونی، تمایلی به «دست دادن با خیلی‌ها» نداشته و به همین دلیل از جوایز دولتی دوری کرده است. بوگنار در مقابل، از وجود جوایز مستقل که توسط بنیادها اهدا می‌شوند، مانند جایزه استرهازی، استقبال کرد و آن‌ها را حافظ استقلال فرهنگی دانست.

برنده جایزه استرهازی در بخش دیگری از این مصاحبه، از تأثیر عمیق پتر استرهازی (Péter Esterházy)، نویسنده فقید مجار، بر کار خود سخن گفت. او شوخ‌طبعی ظریف، پرداخت دقیق زبانی، بازیگوشی و خوداندیشی را از ویژگی‌های برجسته آثار استرهازی برشمرد و گفت: «یکی از پرسش‌هایی که ادبیات استرهازی به دنبال پاسخ به آن است، همواره به رابطه میان جهان و زبان، واقعیت و داستان، و خود ادبیات بازمی‌گردد.» بوگنار رابطه خود با استرهازی را بیش از آنکه «خویشاوندی» بداند، رابطه‌ «استاد و شاگردی» توصیف کرد.