پایگاه داده کمک‌های دولتی به نهادهای مدنی؛ شفاف‌سازی یا «فهرست سیاه»؟

دولت جدید مجارستان با راه‌اندازی یک پایگاه داده آنلاین از سازمان‌های دریافت‌کننده کمک‌های مالی دولتی در پنج سال گذشته، جنجال آفریده است. این اقدام که با هدف «شفاف‌سازی» صورت گرفته، با انتقادهایی جدی مبنی بر ایجاد «فهرست سیاه» و هدف قرار دادن سازمان‌های مدنی کوچک به جای حساب‌کشی از مهره‌های اصلی دولت

دولت پتر مادیار (Magyar Péter) با گذشت تنها چند ماه از آغاز به کار خود، یک نقشه تعاملی آنلاین راه‌اندازی کرده که اطلاعات کمک‌های مالی دولتی به سازمان‌های جامعه مدنی طی پنج سال گذشته را یکپارچه و قابل جستجو می‌کند. هدف رسمی این اقدام، «ایجاد شرایط شفاف و حذف انگیزه‌های سیاسی و مالی» در توزیع منابع عمومی اعلام شده است. با این حال، نحوه ارائه این اطلاعات انتقادهای گسترده‌ای را به همراه داشته است.

منتقدان معتقدند که این پایگاه داده، بدون هیچ تمایزی، سازمان‌های بزرگ و میلیارد فورینتی وابسته به دولت سابق فیدس را در کنار نهادهای فرهنگی و اجتماعی کوچک محلی، مانند کلوپ‌های شطرنج، گروه‌های رقص محلی و انجمن‌های ماهیگیری قرار می‌دهد. به گفته آن‌ها، هرچند نخست‌وزیر در پیام ویدیویی خود تأکید کرده که «اکثریت قاطع سازمان‌های مدنی، کاری شرافتمندانه و ضروری انجام می‌دهند»، اما این اقدام عملاً یک «دیوار شرم» ایجاد کرده که فعالان محلی را هدف قرار می‌دهد.

به باور تحلیلگران، این اقدام دو هدف سیاسی اصلی را دنبال می‌کند. نخست، انحراف افکار عمومی از روند کند حساب‌کشی از چهره‌های قدرتمند و الیگارش‌های مرتبط با دولت ویکتور اوربان که جامعه انتظار آن را دارد. دوم، اعمال کنترل بر جامعه مدنی در سطح محلی. از آنجا که بسیاری از این سازمان‌های کوچک برای ادامه فعالیت به کمک‌های دولتی وابسته‌اند، دولت جدید می‌تواند با استفاده از این اهرم، آن‌ها را همسو با سیاست‌های خود کند یا سازمان‌های وفادار به دولت پیشین را به حاشیه براند.

این روش، یادآور سیاست‌های دولت فیدس در گذشته است. چند سال پیش، دولت وقت با متهم کردن نهادهای مدنی به نزدیکی با احزاب مخالف، منابع مالی آن‌ها را قطع کرد. منتقدان می‌گویند که دولت فعلی نیز با استفاده از همان ابزار «فهرست‌سازی»، در حال تضعیف جامعه مدنی و ایجاد تفرقه میان سازمان‌های محلی است. انتشار اسامی و حتی نشانی مدیران این سازمان‌ها در پایگاه داده مذکور، نگرانی‌ها از تبدیل شدن آن‌ها به اهداف خشم عمومی را افزایش داده است.