فیلم جدید گابور رایس به سیاست مجارستان و جامعه می‌پردازد

گابور رایس، کارگردان مجارستانی، در تازه‌ترین اثر سینمایی خود با عنوان «طبقه همکف» (Földszint)، به نقد صریح و بی‌پرده سیاست معاصر مجارستان و جامعه‌ای می‌پردازد که از آن حمایت می‌کند.

فیلم «طبقه همکف» پس از موفقیت فیلم «توضیحی برای همه چیز»، بار دیگر رایس را در جایگاه یک منتقد اجتماعی قرار داده است؛ اما این‌بار رویکردی کاملاً متفاوت و استعاری را برای به تصویر کشیدن وضعیت حاکم بر کشور انتخاب کرده است. این اثر که در جشنواره فیلم ونیز نیز به نمایش درآمد، تلاش می‌کند با زبانی نمادین و گاه آبزورد، تصویری از جامعه و سیستم سیاسی کنونی مجارستان ارائه دهد.

داستان فیلم حول محور شخصیت «کریستوف» می‌چرخد که پس از خرید خانه‌ای جدید، متوجه وجود قارچ سیاه (black mold) در آن می‌شود. در ادامه، او تلاش می‌کند منشأ این آلودگی را کشف کند و در خلال گفت‌وگو با همسایگان، ساختار قدرت در ساختمان را درک می‌کند: گروهی که از مدیر ساختمان (کوسموس کپیویژلو - Közös Képviselő)، که نمادی از رهبر سیاسی کشور است، حمایت می‌کنند و گروهی دیگر که منتقد او هستند و به چشم دشمنان خانه نگریسته می‌شوند. مدیر ساختمان نیز با وعده‌های پوچ، تلاش می‌کند ساکنان را فریب دهد.

منتقدان بر این باورند که استعاره‌های فیلم بیش از حد واضح و مستقیم هستند؛ به‌گونه‌ای که خانه نمادی از کشور، مدیر ساختمان نمادی از نخست‌وزیر و ساکنان نمادی از شهروندان است. این صراحت، که گاه به didacticism (آموزه‌گرایی) تعبیر می‌شود، از نظر برخی منتقدان، عمق اثر را کاهش داده و امکان تفسیرهای گوناگون را از بین برده است. همچنین، زمان اکران فیلم در اوایل اکتبر ۲۰۲۶، با توجه به اشاره‌های مستقیم آن به رویدادهای سیاسی سال ۲۰۲۵ یا اوایل ۲۰۲۶ مجارستان، این سوال را مطرح می‌کند که آیا فیلم به موقع به اکران رسیده است یا خیر.

از نظر این منتقدان، اگرچه فیلم می‌تواند به‌عنوان یک نقد هنری به سیستم سیاسی تلقی شود، اما رویکرد آبزورد و بورلسک در برخی صحنه‌ها، به‌جای تقویت پیام، آن را تضعیف کرده و از جدیت اثر کاسته است. با وجود بازی‌های قوی بازیگران، صحنه‌هایی مانند گردهمایی ساکنان به «شوی بنی هیل» (Benny Hill Show) تشبیه شده که می‌تواند مخاطب را از پیام اصلی فیلم دور کند. این مسائل، به‌ویژه در بستر اجتماعی و سیاسی کنونی مجارستان، باعث می‌شود که فیلم نتواند به یک تمثیل جهانی تبدیل شود و بیشتر به‌عنوان بازتابی از وضعیت فعلی کشور دیده می‌شود.