ریزش یخچال در نپال؛ زنگ خطری برای ۱۵ میلیون نفر در سراسر جهان

در پی ریزش یک یخچال طبیعی و وقوع سیل ناگهانی در مرز نپال و تبت، صدها نفر جان باخته و بیش از ۴۲۰۰ نفر مفقود شده‌اند. کارشناسان این فاجعه را نشانه یک خطر رو به رشد جهانی می‌دانند که جان حدود ۱۵ میلیون نفر را تهدید می‌کند.

گروه‌های امداد و نجات همچنان در جستجوی صدها کشته و بیش از ۴۲۰۰ مفقود در پی سیل ویرانگر در مرز نپال و تبت هستند. این فاجعه در پی ریزش بخشی از یخچال کوه لانگتانگ-لیرونگ (Langtang–Lirung) رخ داد که انرژی آزادشده آن معادل یک زلزله ۵٫۲ ریشتری ثبت شده است. متخصصان هشدار می‌دهند که این رویداد یک اتفاق منفرد نیست، بلکه نخستین نشانه از خطری جهانی است که به دلیل گرمایش زمین در حال گسترش است.

به گفته دکتر جاناتان کاریویک (Jonathan Carrivick)، پژوهشگر دانشگاه لیدز (Leeds University)، گرمایش مناطق کوهستانی و ذوب شدن خاک‌های همیشه‌یخ‌زده (Permafrost) و یخ‌های یخچال‌ها، احتمال وقوع حوادثی مشابه و حتی بزرگ‌تر را افزایش می‌دهد. تحلیل‌های اولیه نشان می‌دهد که یک ریزش صخره باعث جدا شدن بخش بزرگی از یخچال شده است. توده عظیم یخ و سنگ با رسوبات سیل‌های پیشین ترکیب شده و با مسدود کردن موقت رودخانه لنده کولا (Lhende Khola)، یک دریاچه ایجاد کرده است. شکستن این سد طبیعی، موج سیلی ویرانگر را به پایین‌دست روانه کرده است.

این نوع حوادث که به «سیلاب ناشی از طغیان دریاچه یخچالی» (GLOF) شهرت دارند، زمانی رخ می‌دهند که آب ناشی از ذوب یک یخچال در پای آن جمع شده و سد طبیعی و ناپایدار آن شکسته می‌شود. بر اساس پژوهشی که به تازگی در نشریه «نیچر کامیونیکیشنز» (Nature Communications) منتشر شده، حدود ۱۵ میلیون نفر در سراسر جهان در معرض خطر این نوع سیلاب‌ها زندگی می‌کنند. بیش از نیمی از این جمعیت در چهار کشور هند، پاکستان، پرو و چین ساکن هستند.

بر اساس این تحقیق، منطقه «آسیای مرتفع» که شامل رشته‌کوه‌های هیمالیا، قراقروم و هندوکش می‌شود، پرخطرترین نقطه جهان است و ۶۲ درصد از جمعیت در معرض تهدید را در خود جای داده است. دکتر مت وستوبی (Matt Westoby) از دانشگاه پلیموث (Plymouth University) می‌گوید این منطقه یکی از سریع‌ترین نرخ‌های گرمایش در جهان را دارد و ترکیب ذوب سریع یخچال‌ها، افزایش دریاچه‌های ناشی از آن و دامنه‌های شیب‌دار، شرایطی بحرانی ایجاد کرده است.

پژوهشگران همچنین هشدار می‌دهند که خطر این پدیده در رشته‌کوه آند در آمریکای جنوبی دست‌کم گرفته شده است. از سال ۱۹۹۰، تعداد دریاچه‌های یخچالی در این منطقه ۹۳ درصد افزایش یافته، در حالی که این رقم برای آسیای مرتفع ۳۷ درصد بوده است. پرو سومین کشور در معرض خطر در جهان است و دو حوضه از سه حوضه رودخانه‌ای پرخطر جهان در آند قرار دارند. به گفته متخصصان، با وجود آنکه رویدادهای بزرگ و ویرانگر نادرتر هستند، اما به دلیل افزایش جمعیت و زیرساخت‌ها در دره‌های آسیب‌پذیر، خطر کلی این فجایع طبیعی به شدت رو به افزایش است.