رکورد جمع‌آوری زباله از رود تیسا؛ معضل پنهان آلودگی محلی

داوطلبان در یک رقابت زیست‌محیطی با جمع‌آوری نزدیک به ۱۹ تن زباله از رودخانه‌های تیسا و بودروگ در مجارستان رکورد شکستند. یافته نگران‌کننده این بود که بخش بزرگی از این آلودگی‌ها نه توسط سیلاب از کشورهای همسایه، بلکه حاصل تخلیه غیرقانونی زباله در داخل مجارستان است.

شرکت‌کنندگان در رقابت سالانه زیست‌محیطی «جام پلاستیک» (PET Kupa) که امسال بین ۱۵ تا ۲۳ اوت برگزار شد، موفق به جمع‌آوری ۱۸/۹ تن زباله از سواحل رودخانه‌های بودروگ (Bodrog) و تیسا (Tisza) شدند. این میزان، رکورد پیشین ۱۷/۵ تنی را که در سال ۲۰۲۴ ثبت شده بود، شکست و نگرانی‌های تازه‌ای را درباره منشأ آلودگی این رودخانه‌ها برانگیخت.

برخلاف تصور رایج که آلودگی رود تیسا را عمدتاً ناشی از زباله‌های ورودی از کشورهای بالادست مانند اوکراین می‌داند، یافته‌های این دوره از رقابت‌ها نشان داد که بخش قابل‌توجهی از زباله‌ها منشأ محلی دارند. به گفته برگزارکنندگان، امسال سیلاب بزرگی در این دو رودخانه رخ نداده است که بتواند حجم زیادی از زباله‌های جدید را حمل کند. این بدان معناست که بسیاری از زباله‌های کشف‌شده، از جمله لاستیک خودرو، یخچال و قطعات بدنه ماشین، سال‌ها و حتی دهه‌ها در دشت‌های سیلابی منطقه پنهان بوده‌اند یا به‌صورت غیرقانونی در همان محل تخلیه شده‌اند.

تیم‌های داوطلب در این رویداد که از شهر اولاس‌لیسْکا (Olaszliszka) تا تیسالوک (Tiszalök) امتداد داشت، با واقعیتی پیچیده‌تر از یک آلودگی فرامرزی روبه‌رو شدند. در برخی مناطق، به‌ویژه در کنار رود بودروگ، شواهد نشان می‌داد که زباله‌ها توسط افراد به ساحل آورده و رها شده‌اند، نه آنکه آب آن‌ها را به آنجا رسانده باشد. این کشف تأکید می‌کند که در کنار لزوم همکاری‌های بین‌المللی برای مهار آلودگی‌های ورودی، مقابله با تخلیه غیرقانونی زباله در داخل مجارستان و تقویت سیستم‌های مدیریت پسماند محلی نیز از اهمیت حیاتی برخوردار است.

«جام پلاستیک» یک پویش پاک‌سازی معمولی نیست؛ شرکت‌کنندگان در این رقابت ابتدا با استفاده از زباله‌های پلاستیکی جمع‌آوری‌شده قایق می‌سازند و سپس با همین قایق‌ها در مسیر رودخانه به رقابت و پاک‌سازی ادامه می‌دهند. این رویداد ترکیبی از کار فیزیکی، آموزش زیست‌محیطی و فعالیت اجتماعی است که با ایجاد انگیزه، داوطلبان را هر سال برای پاک‌سازی شریان‌های حیاتی مجارستان گرد هم می‌آورد.