راهنمای ورود به جهان پتر ناداش، نویسنده بزرگ مجارستان

نشریه تلکس در راهنمایی برای علاقه‌مندان به ادبیات، به معرفی آثار کلیدی پتر ناداش، از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر مجارستان، پرداخته و نقطه‌ شروع مناسب برای ورود به دنیای پیچیده و عمیق او را پیشنهاد کرده است.

پتر ناداش (Péter Nádas)، یکی از غول‌های ادبیات معاصر مجارستان و از چهره‌های همیشگی در فهرست گمانه‌زنی‌های جایزه نوبل ادبیات است. با این حال، نثر دشوار و چندلایه‌اش اغلب خوانندگان تازه‌کار را برای شروع آثارش دچار تردید می‌کند. نشریه مجاری «تلکس» (Telex) در مقاله‌ای تحلیلی، با معرفی چند اثر کلیدی، راهی برای ورود به جهان این نویسنده پیشنهاد می‌کند و تأکید دارد که خواندن آثار او بیش از هر چیز نیازمند پذیرش ریتم منحصربه‌فرد متن و هم‌نفس شدن با آن است.

این مقاله، سبک نوشتاری ناداش را در تقابل با دیگر نویسنده بزرگ مجار، لاسلو کراسناهورکایی (László Krasznahorkai)، توصیف می‌کند. به تعبیر نویسنده، اگر کراسناهورکایی با جملات بلند و زنجیروار خود در حال ساختن «بزرگراهی به ناکجا» است، ناداش در حال «حفر یک چاه» عمیق به دل زبان و ساختارهای پنهان آن است. جملات ناداش در پی دست‌یابی به دقتی ناممکن، خود را به پرسش می‌کشند و خواننده را به اعماقی می‌برند که ممکن است در آن گم شود. این سبک، نه حاصل الهام، بلکه نتیجه کار سخت و طاقت‌فرساست؛ آن‌چنان که خود ناداش می‌گوید: «پس از بیش از شش دهه کار، درباره فعالیت الهه‌ها تنها می‌توانم بگویم که خبری از بوسه نیست.»

بهترین دروازه برای ورود به دنیای ناداش، رمان کوتاه «کتاب مقدس» (A Biblia) معرفی شده است. این اثر که در آغاز راه نویسندگی او خلق شده، با جملاتی بی‌نقص و درخشان، روایتی ظاهراً ساده از دوران کودکی را به تصویر می‌کشد. با این حال، در عمق این رمان کمتر از صد صفحه‌ای، تمامیت دوران استالینیستی راکوشی، سرکوب‌های فردی و سرخوردگی‌های خانوادگی تنها از خلال توصیف یک پرتقال ترسیم می‌شود. اثری چنان فشرده و کامل که به گفته منتقد، هر کلمه اضافی از ارزش آن می‌کاهد.

برای خوانندگانی که با «کتاب مقدس» ارتباط برقرار کرده‌اند، گام بعدی «سال‌نامه» (Évkönyv) پیشنهاد می‌شود؛ شاهکاری که در هیچ دسته‌بندی مشخصی نمی‌گنجد و ترکیبی از یادداشت‌های روزانه، جستار و رمان است. ساختار وقایع‌نگارانه آن که رویدادهای سال‌های ۱۹۸۷-۱۹۸۸ را دنبال می‌کند، خواندن آن را آسان‌تر می‌سازد، اما همچنان با بخش‌های تحلیلی عمیقی همراه است که توجه کامل خواننده را می‌طلبد.

پس از این مقدمات، نوبت به اثر عظیم و اصلی ناداش، «داستان‌های موازی» (Párhuzamos történetek) می‌رسد. این رمان تاریخی، برخلاف عرف ژانر خود که به ساده‌سازی رشته‌های بی‌شمار گذشته برای خلق یک روایت واحد می‌پردازد، قرن بیستم را از طریق انبوهی از داستان‌های موازی و به‌ظاهر غیرقابل مدیریت بازسازی می‌کند. «داستان‌های موازی» به‌جای ارائه یک خط داستانی یکپارچه، تصویری از تأثیر متقابل بدن‌ها، فضاها و زمان‌های به‌هم‌برخورده را به نمایش می‌گذارد و اوج سبک منحصربه‌فرد ناداش به شمار می‌رود.