داچیا ۵۰۰: سرنوشت خودرویی که با دخالت دیکتاتور رومانی به فاجعه انجامید

«داچیا ۵۰۰ لاستون»، پروژه‌ای که قرار بود خودروی شهری و کم‌مصرف رومانی در دوران بحران نفت باشد، به دلیل دخالت‌های شخصی و غیرکارشناسانه نیکلای و النا چائوشسکو به یک شکست کامل تبدیل شد و سرانجام تولید آن توسط سازمان حمایت از مصرف‌کننده ممنوع اعلام گردید.

در پی دومین بحران نفتی در سال ۱۹۷۹، رومانی که به شدت به نفت وابسته بود با محدودیت‌های جدی در تأمین سوخت مواجه شد. در چنین شرایطی، ایده ساخت یک خودروی شهری بسیار کوچک و کم‌مصرف متولد شد تا پاسخی به سهمیه‌بندی بنزین باشد. این خودرو که بعداً «داچیا ۵۰۰ لاستون» (Dacia 500 Lăstun) نام گرفت، قرار بود با مصرف تنها ۳ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، وسیله نقلیه‌ای برای یک خانواده چهارنفره (دو بزرگسال و دو کودک) باشد.

طراحی این خودرو در آوریل ۱۹۸۰ توسط تیمی از مهندسان رومانیایی آغاز شد. طرح اولیه شامل یک موتور دو سیلندر ۴۹۹ سی‌سی هواخنک با توان ۲۲.۵ اسب بخار و بدنه‌ای از جنس پلی‌استر تقویت‌شده با فایبرگلاس بود. این انتخاب به دلیل در دسترس بودن مواد اولیه و فناوری در رومانی آن زمان صورت گرفت. نمونه‌های اولیه با نام‌های «اگرتا» و «شوایم» ساخته شدند و آزمون‌های مختلف جاده و تصادف را نیز پشت سر گذاشتند.

با این حال، پروژه زمانی از مسیر اصلی خود منحرف شد که زوج دیکتاتور رومانی، نیکلای و النا چائوشسکو (Elena Ceaușescu)، شخصاً بر فرآیند نظارت کردند. در بازدیدی از کارخانه «تکنومتال» (Tehnometal) در تیمیشوارا (Temesvár) که پیش از آن قفس مرغ و خرگوش تولید می‌کرد، وزیر صنایع شیمیایی اعلام کرد که به دلیل نبود یک ماده وارداتی، تولید بدنه فایبرگلاس ممکن نیست. در سکوت حاکم، النا چائوشسکو که تحصیلاتش در شیمی مشهور بود اما تخصصی در این زمینه نداشت، قاطعانه دستور داد: «پس آن را از ورق فلزی می‌سازیم.»

تلاش مهندسان برای توضیح مشکلات فنی ناشی از این تغییر بی‌نتیجه ماند و النا چائوشسکو با بی‌اعتنایی پاسخ داد: «این یعنی ماشین کوچک‌تر می‌شود، درست است؟ همین. آن را کوچک‌تر بسازید.» این تصمیم مهندسان را وادار کرد تا کل خودرو را تنها در یک ماه با بدنه فلزی از نو طراحی کنند؛ تغییری که وزن، ابعاد و مشخصات فنی خودرو را به کلی دگرگون کرد. حتی در این مدت کوتاه نیز آن‌ها نتوانستند کاپوت را از فلز بسازند و همان جنس فایبرگلاس باقی ماند.

محصول نهایی یک فاجعه بود. خودرویی که توسط کارگران بی‌تجربه در یک کارخانه نامناسب مونتاژ می‌شد، از کیفیت ساخت بسیار پایینی برخوردار بود، به اهداف مصرف سوخت خود نرسید و به سوژه جوک‌های فراوان در میان مردم تبدیل شد. سرانجام، «داچیا ۵۰۰» که روزی پروژه محبوب رهبران کشور بود، آن‌قدر بی‌کیفیت از آب درآمد که سازمان حمایت از مصرف‌کننده رومانی تولید آن را ممنوع اعلام کرد، هرچند تولید آن برای مدتی کوتاه پس از این ممنوعیت نیز ادامه یافت.