بازگشت آندراش شیف به صحنه مجارستان پس از ۱۶ سال تبعید خودخواسته

سر آندراش شیف، پیانیست سرشناس جهانی، پس از ۱۶ سال غیبت در اعتراض به دولت ویکتور اوربان و به دنبال تغییرات سیاسی اخیر، با برگزاری دو کنسرت در بوداپست به صحنه موسیقی مجارستان بازگشت.

سر آندراش شیف (Sir András Schiff)، پیانیست و رهبر ارکستر مجارستانی-بریتانیایی، پس از یک دهه و نیم دوری خودخواسته از کشورش، سرانجام به بوداپست بازگشت. این هنرمند که به دلیل مخالفت‌های سیاسی با دولت پیشین مجارستان، سوگند خورده بود تا زمان برکناری آن به کشورش بازنگردد، در روزهای سوم و چهارم سپتامبر دو کنسرت در «آکادمی موسیقی فرانتس لیست» (Zeneakadémia) برگزار می‌کند. این رویداد هم‌زمان با اعطای دکترای افتخاری این آکادمی به او صورت گرفت. تمام عواید این دو کنسرت، که برنامه آن در هاله‌ای از ابهام باقی مانده، صرف تأسیس «کالج هنر رُما آلادار راتس» خواهد شد.

آندراش شیف در یک نشست خبری در بوداپست، غیبت طولانی خود را تصمیمی سیاسی و اخلاقی توصیف کرد. او آخرین بار در اکتبر ۲۰۱۰ برای مراسم خاکسپاری مادرش به مجارستان آمده بود و پس از آن، به گفته خودش، احساس می‌کرد دیگر «جایی در کشورش ندارد». او با تأکید بر اینکه «هنر، جامعه و سیاست از یکدیگر جدایی‌ناپذیرند»، افزود: «می‌دانم بسیاری با این نظر مخالف‌اند و ترجیح می‌دهند من فقط پیانو بزنم و دهانم را ببندم.» شیف در سال‌های گذشته یکی از منتقدان صریح دولت ویکتور اوربان در رسانه‌های بین‌المللی بود.

این موضع‌گیری‌ها برای او بی‌هزینه نبود. در سال ۲۰۱۱، ژولت بایر (Bayer Zsolt)، روزنامه‌نگار نزدیک به دولت، در یادداشتی جنجالی به او و چند روشنفکر یهودی‌تبار دیگر تاخت. شیف همچنین فاش کرد که پیام‌های تهدیدآمیز ناشناسی دریافت کرده بود که در آن‌ها او را به «شکستن دست‌هایش» تهدید کرده بودند. به گفته او، هم‌زمان کانال‌های غیررسمی نیز تلاش می‌کردند او را متقاعد کنند که در ازای سکوت، بدون هیچ مشکلی به کشور بازگردد؛ پیشنهادی که او هرگز نپذیرفت.

این پیانیست برجسته، تغییر دولت در مجارستان را «معجزه‌ای» خواند که دیگر باورش نداشت و تا آخرین لحظه نسبت به امکان تغییر مسالمت‌آمیز قدرت بدبین بود. او گفت که چند هفته پس از انتخابات، در سفری شخصی به مجارستان «مردمی خندان» و «انرژی‌های مثبت» را حس کرده است. شیف که در سال ۱۹۷۹ مجارستان را ترک کرده و شهروند بریتانیاست، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازگشت دائمی به کشورش، با تردید پاسخ داد و گفت گرچه از بازگشت خوشحال است، اما تصمیم برای اقامت دائم موضوع دیگری است.

شیف با اشاره به چهره‌هایی چون پابلو کاسالس و بلا بارتوک به عنوان الگوهای خود، بر مسئولیت اخلاقی هنرمند تأکید کرد. او گفت: «من قطره کوچکی در اقیانوس هستم و حرف‌هایم دنیا را تغییر نمی‌دهد، اما وجدان انسان باید پاک باشد. وقتی صبح در آینه نگاه می‌کنی، نباید مجبور شوی به صورت خودت تف بیندازی.» او همچنین گفت به نشانه اعتراض به سیاست‌های دونالد ترامپ، از اجرای کنسرت در ایالات متحده نیز خودداری می‌کند، زیرا معتقد است این تصمیم برای کسانی که «آنتن» درک چنین مواضعی را دارند، معنادار است.