«ایدیوکراسی» بیست‌ساله شد؛ آیا کمدی جنجالی آینده را پیش‌بینی کرده بود؟

بیست سال پس از اکران فیلم کمدی «ایدیوکراسی»، این اثر کالت که در زمان خود شکست تجاری خورد، اکنون به عنوان یک «پیش‌گویی» از افول هوش جمعی و ظهور سیاست‌های پوپولیستی در دوران مدرن، به‌ویژه پس از ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، بازخوانی می‌شود.

بیست سال پیش در اول سپتامبر ۲۰۰۶، فیلم کمدی «ایدیوکراسی» (Idiocracy) به کارگردانی مایک جاج (Mike Judge) در آمریکا اکران شد؛ فیلمی که اکنون بسیاری در اینترنت آن را اثری پیشگویانه می‌دانند. داستان فیلم درباره یک سرباز با هوش متوسط به نام جو باوِرز (با بازی لوک ویلسون) است که همراه با یک زن تن‌فروش در یک آزمایش نظامی منجمد می‌شود و بر اثر یک اتفاق، پانصد سال بعد در دنیایی بیدار می‌شود که سطح هوش انسان‌ها به شدت افت کرده و او اکنون باهوش‌ترین فرد روی کره زمین است.

«ایدیوکراسی» در زمان اکران یک شکست کامل بود. کمپانی «فاکس» که به موفقیت فیلم امیدی نداشت، آن را تنها در ۱۳۰ سینما و با تبلیغات بسیار ناچیز نمایش داد. در نتیجه، فیلمی که با بودجه حدود ۲٫۴ میلیون دلاری ساخته شده بود، در سراسر جهان کمتر از نیم میلیون دلار فروش کرد. با این حال، این اثر سال‌ها بعد از طریق عرضه بر روی دی‌وی‌دی و پخش در تلویزیون و اینترنت به یک فیلم کالت و محبوب تبدیل شد.

از زمان اکران، فیلم با انتقاداتی نیز روبرو بوده است. برخی منتقدان، نگاه فیلم به جامعه و روابط جنسی را «مردمحور» دانسته‌اند و به شخصیت‌پردازی ضعیف کاراکتر زن اصلی آن اشاره کرده‌اند. دیگران نیز از فیلم خرده گرفته‌اند که با وجود ادعای نقد انحطاط جامعه آمریکا، به بحران‌های سیاسی مهم زمان خود مانند پیامدهای حملات یازده سپتامبر یا جنگ عراق که هم‌زمان با فیلم‌برداری آغاز شده بود، بی‌توجه است. اما جنجالی‌ترین بخش فیلم، مقدمه آن است که کاهش هوش بشر را به این فرضیه «شبه‌علمی» نسبت می‌دهد که افراد باهوش فرزندان کمتری به دنیا می‌آورند، در حالی که افراد کم‌هوش‌تر از طبقات پایین‌تر اجتماعی، بیشتر زاد و ولد می‌کنند؛ اتهامی که کارگردان فیلم آن را رد کرده است.

با انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا، «ایدیوکراسی» حیاتی دوباره یافت. شخصیت پرزیدنت کاماچو (با بازی تری کروز)، یک کشتی‌گیر سابق و ستاره فیلم‌های پورن که در فیلم به ریاست‌جمهوری رسیده، به طور مستقیم با شخصیت نمایشی ترامپ مقایسه شد و هشتگ‌هایی مانند #IdiocracyToday در شبکه‌های اجتماعی فراگیر شد. ایتن کوئن (Etan Cohen)، یکی از فیلم‌نامه‌نویسان، در سال ۲۰۱۶ در توییتی نوشت: «هرگز فکر نمی‌کردم فیلم ما یک مستند از آینده باشد.» شباهت‌ها زمانی عجیب‌تر شد که مدیرعامل رستوران‌های زنجیره‌ای «کارلز جونیور» که در فیلم مورد تمسخر قرار گرفته بود، از سوی ترامپ برای یک پست دولتی نامزد شد.

برخی رویدادهای سال‌های اخیر حتی از طنز فیلم نیز سورئال‌تر به نظر می‌رسند. برای مثال، عفوهای ریاست‌جمهوری ترامپ برای چهره‌های مشهوری چون رپرهایی مانند لیل وین و کداک بلک، یا صحنه‌ای که ترامپ در یک سخنرانی به اشتباه رپر لیل پامپ را «لیل پیمپ» خطاب کرد، همگی یادآور فضای کمدی «ایدیوکراسی» بودند. اگرچه ایده‌هایی برای ساخت دنباله، سریال یا حتی موزیکال بر اساس این فیلم مطرح شده، اما تاکنون هیچ‌کدام به مرحله تولید نرسیده است.