انتقاد از نقش و جایگاه نخبگان در سیاست مجارستان

یک تحلیلگر مجارستانی در مقاله‌ای به بررسی نقش نخبگان در جریانات سیاسی این کشور پرداخته و می‌گوید که هم نخبگان چپ‌گرا و هم راست‌گرا در حال از دست دادن تأثیرگذاری خود در صحنه سیاست مجارستان هستند.

گابور مگادیا (Gábor Megadja)، تحلیلگر مجارستانی، در مقاله‌ای با عنوان «مسیر نخبگان به سوی بی‌اهمیتی» به تحلیل نقش و جایگاه این قشر در سیاست مجارستان پرداخته است. به باور او، میل نخبگان به بازآرایی جهان و خلق دنیایی بهتر همواره وجود داشته است، اما پدیده «نقدگری» و تلاش برای تغییر واقعیت نسبتاً جدید است. وی تأکید می‌کند که منظور از «نخبه» صرفاً افراد دارای مدرک دانشگاهی نیست، بلکه بیشتر به کسانی اشاره دارد که به نقد فکری و دگرگون‌سازی جهان می‌پردازند و در این میان، نخبگان علوم انسانی گاهی بیشتر به تخریب گرایش پیدا کرده‌اند.

این مقاله به تاریخ درخشش و افول نخبگان چپ‌گرای لیبرال پس از تغییر رژیم در مجارستان اشاره می‌کند که ظهور و سقوط آن‌ها با قدرت‌گیری و سپس زوال جناح چپ همراه بوده است. این گروه اغلب در پشت صحنه فعالیت می‌کردند، به سیاستمداران ایده می‌دادند یا توجیهات ایدئولوژیک برای سیاست‌های چپ ارائه می‌کردند. این مقاله می‌افزاید که جناح راست برخورد متفاوتی با نخبگان خود داشته و پیروزی‌های سیاسی‌اش کمتر مرهون آن‌ها بوده است. نویسنده معتقد است که دولت حاکم در سال ۲۰۲۶ (زمان فرضی نگارش مقاله)، با نادیده‌گرفتن هشدارهای نخبگان خود، حمایت آن‌ها را از دست داده و برنامه‌هایش بسیار تک‌صدایی شده است.

نویسنده به نخبگان «محافظه‌کار بورژوایی» اشاره می‌کند که به دلیل نارضایتی اخلاقی یا محاسبات اشتباه، به مخالفان دولت «نر» (NER – سیستم ملی همکاری، عنوانی که اغلب برای اشاره به حکومت فیدس به کار می‌رود) تبدیل شدند. انتقاد اصلی آن‌ها این بود که دولت حزب فیدس (Fidesz) به اندازه کافی میانه‌رو نیست، اصول سیاسی و قانونی را زیر پا می‌گذارد، از مدل‌های ایده‌آل‌گرایانه غربی پیروی نمی‌کند و به متحدان خود وفادار نیست. این نخبگان که نویسنده آن‌ها را «محافظه‌کاران متظاهر» می‌خواند، در نهایت به حمایت از جنبش‌هایی برخاستند که به عقیده نویسنده، خود به تخطی از اصول دست می‌زدند و تناقضی در رفتارشان مشهود بود.

مقاله نتیجه می‌گیرد که هر دو گروه نخبگان، چه چپ‌گرا و چه راست‌گرا، یک نقطه اشتراک دارند: دیدگاهشان این است که وضعیت موجود «وحشتناک و غیرقابل تحمل» است. آن‌ها دو مسیر اصلی را برای خروج از این وضعیت می‌بینند: «گریزگرایی» (Escapism) یا «انقلاب». مسیر گریزگرایی به معنای کناره‌گیری فکری و دوری از روابط انسانی آلوده به تمدن برای دستیابی به آرامش و تأمل است.