الگوی رشد لهستان: درس‌هایی از سیلزی سفلی برای شهرهای مجارستان

شهرهای منطقه سیلزی سفلی در لهستان با ایجاد یک «اکوسیستم» اقتصادی جامع، از جذب شرکت‌های چندملیتی تا تقویت کسب‌وکارهای کوچک و بهبود کیفیت زندگی شهری، الگوی موفقی برای رشد ارائه کرده‌اند که می‌تواند برای شهرهای مجارستان نیز الهام‌بخش باشد.

دو شهر وابْژِخ (Wałbrzych) و وروتسواف (Wrocław) در جنوب غربی لهستان، با راهبردی منسجم در حال تبدیل شدن به قطب‌های اقتصادی مهمی هستند. رهبران محلی در این منطقه، که به سیلزی سفلی (Lower Silesia) شهرت دارد، استراتژی خود را نه فقط بر جذب کارخانه‌های غول‌پیکر، بلکه بر ساخت یک «اکوسیستم» کامل متمرکز کرده‌اند؛ محیطی که در آن شرکت‌های بزرگ، کسب‌وکارهای کوچک و متوسط داخلی و کیفیت زندگی شهروندان به‌طور همزمان رشد کنند. این رویکرد که در یک بازدید مطالعاتی برای خبرنگاران بین‌المللی تشریح شد، می‌تواند حاوی ایده‌هایی قابل‌تأمل برای مدیران شهری در مجارستان باشد.

محور اصلی این مدل توسعه، «منطقه ویژه اقتصادی وابْژِخ» (WSEZ “Invest-Park”) است. این منطقه با جذب نزدیک به ۴۵۰ سرمایه‌گذار و سرمایه‌ای بالغ بر ۴۸ میلیارد زلوتی (واحد پول لهستان)، حدود ۹۰٬۰۰۰ شغل ایجاد کرده است. شرکت‌های بزرگی چون تویوتا و مرسدس-بنز در این منطقه فعال هستند. با این حال، تأکید اصلی مدیران این منطقه بر این است که راهبرد کنونی دیگر تنها بر کارخانه‌های عظیم متمرکز نیست و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط لهستانی و خارجی نیز فعالانه هدف‌گذاری می‌شوند. یکی از جذابیت‌های این طرح، مشوق‌های مالیاتی است که به جای پرداخت یک‌جای کمک هزینه، به شرکت‌ها اجازه می‌دهد مبلغ تأییدشده را به‌تدریج از بدهی مالیاتی خود کسر کنند. این منطقه همچنین با راه‌اندازی مراکز آموزشی و برنامه‌هایی برای اتصال استارتاپ‌ها به شرکت‌های بزرگ، نیازهای اکوسیستم از جمله تأمین‌کنندگان، نیروی کار ماهر و ظرفیت‌های پژوهشی را تأمین می‌کند.

رومن شِوِمِی (Roman Szełemej)، شهردار وابْژِخ که خود پزشک متخصص قلب است و از سال ۲۰۱۱ این سمت را بر عهده دارد، نگاهی جامع به توسعه شهر دارد. او در سخنان خود، به جای تمرکز بر یک پروژه نمادین، بر توسعه همه‌جانبه مسکن، حمل‌ونقل، بهداشت، آموزش و تأمین انرژی از منابع پاک مانند زیست‌توده، هم‌وزن با سرمایه‌گذاری صنعتی تأکید کرد. به گفته او، هدف اصلی حفظ خانواده‌های جوان در شهر است که جمعیت آن حدود ۱۰۰ هزار نفر است. شهردار وابْژِخ همچنین موقعیت جغرافیایی شهر را یک مزیت رقابتی می‌داند؛ فاصله ۲۰ کیلومتری تا مرز چک و نزدیکی نسبی به برلین، پراگ و وین، جایگاه اقتصادی شهر را فراتر از ارتباط صرف با ورشو تعریف می‌کند.

در بازدیدهای میدانی، نمونه‌های عملی این راهبرد به‌خوبی دیده شد. از یک سو، کارخانه شرکت چندملیتی «جان کاتن اروپا» (John Cotton Europe) که با همکاری شرکت «تسکو» (Tesco) وارد لهستان شده و اکنون در حال سرمایه‌گذاری کلان روی اتوماسیون مرکز لجستیک خود است و از سوی دیگر، کارخانه «WLV»، یک شرکت کوچک و متوسط لهستانی فعال در زمینه فناوری پلاستیک‌های صنعتی. این دو نمونه نشان می‌دهند که چگونه استراتژی منطقه سیلزی سفلی در عمل از کسب‌وکارهای بزرگ و کوچک به‌طور همزمان پشتیبانی می‌کند تا یک زنجیره ارزش پایدار در منطقه شکل گیرد.