اتحادیه اروپا طرح اعزام پناهجویان ردشده به رواندا را بررسی می‌کند

چندین کشور عضو اتحادیه اروپا در حال بررسی طرحی برای انتقال پناهجویانی هستند که حق اقامت قانونی ندارند، به «مراکز بازگشت» در خارج از این اتحادیه، از جمله رواندا. این طرح که با مدل ناموفق بریتانیا تفاوت دارد، پرسش‌هایی را درباره موضع آینده مجارستان در این زمینه مطرح کرده است.

طرحی برای فرستادن مهاجرانی که حق اقامت قانونی در اتحادیه اروپا را ندارند به «مراکز بازگشت» در خارج از این اتحادیه، به سرعت در حال تبدیل شدن از تئوری به یک سیاست عملی است. در این میان، رواندا به عنوان یک مقصد احتمالی مطرح شده و این موضوع پرسش مهمی را برای مجارستان ایجاد می‌کند که آیا این کشور از چنین راهکاری برای بحران مهاجرت اروپا حمایت خواهد کرد؟

آلمان، اتریش، دانمارک، یونان و هلند در حال همکاری برای ایجاد این مراکز بازگشت در خارج از اتحادیه اروپا هستند. نمایندگان این پنج کشور اخیراً به رواندا سفر کرده‌اند و مذاکرات برای میزبانی از افرادی که حکم خروج از خاک اتحادیه اروپا را دریافت کرده‌اند، در جریان است. رواندا تأیید کرده که مذاکرات اولیه با دولت‌های اروپایی در حال انجام است و این کشورها قصد دارند اولین سیستم مرکز بازگشت را تا سال ۲۰۲۷ راه‌اندازی کنند.

این طرح بر اساس قوانین جدید بازگشت اتحادیه اروپا که در ماه ژوئن به تصویب پارلمان اروپا رسید، امکان‌پذیر شده است. این قوانین به کشورهای عضو اجازه می‌دهد با کشورهای غیرعضو توافق‌نامه امضا کرده و افرادی را که حکم بازگشت دریافت کرده‌اند، به مراکزی در آن کشورها منتقل کنند. این طرح شامل کودکان زیر سن قانونی و بدون همراه نمی‌شود و کشورهای شریک باید استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر و اصل «عدم بازگرداندن اجباری» (non-refoulement) را رعایت کنند؛ اصلی که فرستادن افراد به جایی که با آزار و اذیت یا آسیب جدی مواجه هستند را ممنوع می‌کند.

این مدل با طرح جنجالی رواندا در بریتانیا، که در سال ۲۰۲۴ کنار گذاشته شد، تفاوت اساسی دارد. طرح بریتانیا برای انتقال پناهجویانی بود که درخواست پناهندگی‌شان باید در رواندا بررسی می‌شد، اما مدل اروپایی عمدتاً برای افرادی است که درخواست‌شان قبلاً در اتحادیه اروپا رد شده است. این تفاوت می‌تواند دفاع سیاسی و حقوقی از طرح اروپایی را آسان‌تر کند. با این وجود، آژانس پناهندگان سازمان ملل و شورای اروپا خواستار نظارت دقیق و تضمین‌های حقوقی لازم برای اجرای چنین طرحی شده‌اند.

این ابتکار، پرسش‌هایی را درباره موضع آینده مجارستان، به‌ویژه با توجه به تحولات اخیر در صحنه سیاسی این کشور، به میان آورده است. پتر ماگیار (Péter Magyar)، چهره سیاسی جدید، اخیراً بر موضع سختگیرانه خود در قبال مهاجرت تأکید کرده و گفته است که مقررات پناهندگی مجارستان نباید تسهیل شود. او ضمن حمایت از حصار مرزی جنوبی، تأکید کرده که دولتش تضمین خواهد کرد «حتی یک» مهاجر غیرقانونی دیگر وارد کشور نشود. با این حال، او همزمان گفته است که به دنبال توافق با بروکسل است تا از تقابل طولانی‌مدت بر سر قوانین مهاجرت اتحادیه اروپا جلوگیری کند.