ابهام در تاثیر حمله پهپادی اوکراین بر «ارتش رباتیک» روسیه

حملات اخیر پهپادی اوکراین به مراکز داده در روسیه، از جمله مرکز متعلق به شرکت یاندکس، ترافیک ربات‌های اینترنتی را به شدت کاهش داده، اما مشخص نیست که این حملات مستقیماً بر فعالیت‌های ربات‌های مروج اطلاعات نادرست تاثیر گذاشته باشد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که حملات پهپادی اخیر اوکراین به سه مرکز داده در روسیه، از جمله حمله به مراکز شرکت یاندکس (Yandex) در شهر ساسووو (Sasovo) در اوایل ماه اکتبر، تاثیری مشهود بر فعالیت ربات‌های اینترنتی روسیه داشته است. این حملات با هدف تضعیف روحیه در پشت جبهه روسیه و ارسال پیامی به شرکت‌های بزرگ انجام شده‌اند که حمایت از سیاست‌های جنگ‌طلبانه دولت روسیه بی‌هزینه نخواهد بود. یاندکس، که کارکردی مشابه گوگل (Google) دارد و خدمات جست‌وجو، مرورگر و مالی ارائه می‌دهد، بخش مهمی از زیرساخت اینترنتی روسیه محسوب می‌شود.

در پی این حملات، گمانه‌زنی‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه این حملات نه تنها بر خدمات روزمره اینترنتی تاثیر گذاشته، بلکه به «ارتش رباتیک» روسیه نیز ضربه زده است. بسیاری از تحلیلگران در شبکه‌های اجتماعی مدعی شدند که فعالیت حامیان آنلاین احزاب راست افراطی مانند «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) یا «اصلاح بریتانیا» (Reform UK) کاهش یافته است؛ با این فرض که بسیاری از این کاربران، ربات‌های روسی مروج تفرقه بوده‌اند که بر روی سرورهای یاندکس مستقر بودند. حتی ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، نیز به این موضوع اشاره کرده بود.

با این حال، کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات تاکید می‌کنند که وضعیت پیچیده‌تر از تصور عمومی است. داده‌های شرکت «کلادفلر» (Cloudflare)، ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی، نشان می‌دهد که پس از هدف قرار گرفتن مراکز داده یاندکس، ترافیک ورودی از شبکه AS13238 این شرکت تا ۹۹ درصد کاهش یافته است. این کاهش عمدتاً مربوط به ربات‌ها بوده، زیرا ۹۹.۶ درصد از این ترافیک را ربات‌ها و تنها ۰.۴ درصد را کاربران واقعی تشکیل می‌دادند. با این حال، این کاهش ترافیک لزوماً به معنای ضربه به ربات‌های منتشرکننده اطلاعات نادرست نیست.

ربات‌های اینترنتی فعالیت‌های متنوعی دارند؛ به عنوان مثال، «خزنده‌ها» (Crawlers) نقش حیاتی در نمایه‌گذاری وب‌سایت‌ها برای موتورهای جست‌وجو ایفا می‌کنند تا جست‌وجو برای کاربران موثرتر باشد. یاندکس نیز مانند گوگل از ربات‌هایی مانند «یاندکس‌بات» (YandexBot) برای این منظور استفاده می‌کند. بنابراین، اطلاعات موجود به تنهایی نشان نمی‌دهد که ربات‌های از کار افتاده، صرفاً مشغول خواندن اخبار بوده‌اند یا به طور مستقیم در خدمت منافع کرملین قرار داشتند. گرچه شواهد حکایتی و غیررسمی فراوانی در مورد کاهش فعالیت ترول‌های روسی وجود دارد، اما داده‌های کافی برای اثبات اینکه اوکراین ضربه‌ای جدی به ارتش اطلاعات نادرست روسیه وارد کرده، در دست نیست.

کارشناسان بر این باورند که مراکز داده ساسووو میزبان دو سوپرکامپیوتر یاندکس هستند و حتی یک قطعی برق ساده نیز می‌تواند مشکلات قابل توجهی برای فعالیت ربات‌ها ایجاد کند. از کار افتادن سرویس‌هایی مانند «یاندکس جی‌پی‌تی» (YandexGPT) و مترجم‌های ابری می‌تواند فرآیند انتشار سریع و چندزبانه پیام‌ها و نظرات را مختل کند. همچنین، از کار افتادن خزنده‌ها می‌تواند انتشار تبلیغات را با مشکل روبه‌رو سازد، زیرا یاندکس قادر به نمایه‌گذاری و رتبه‌بندی به‌موقع اخبار وب‌سایت‌های حامی کرملین نخواهد بود و دسترسی کاربران به این اطلاعات دشوارتر می‌شود. با این تفاسیر، به نظر می‌رسد حملات پهپادی اوکراین به احتمال زیاد زندگی عادی در پشت جبهه روسیه را با چالش مواجه کرده است، نه اینکه مستقیماً ربات‌های تاثیرگذار بر انتخابات کشورهای غربی را از بین برده باشد.